Aangehaakt, de zin en onzin van electorale geografie

Het vak van geograaf is zo oud als de weg naar Kralingen, zien we o.a. in het Rijks bij Vermeer. 

In de zestiger jaren konden ze geen droog brood verdienen, anders dan met het geven van aardrijkskundeles. Hedentendage vind je ze in soorten en maten. De een wordt  financieel geograaf, de ander electoraal geograaf. De laatste is sinds maandag te volgen in de serie Aangehaakt met Josse de Voogd.

Citaat uit de aankondiging bij WNL:
"De Voogd (zie onderstaande afbeelding) wandelt in 'Aangehaakt' door Nederland. Hij begint in Arnhem.
In het Spijkerkwartier ligt de falafelzaak tegenover de natuurvoedingswinkel.  De kapster die hier al 25 jaar werkt, mist de levendigheid van vroeger. 'De huizen zijn peperduur geworden', zegt ze. Veel mensen hier stemmen GroenLinks. In Geitenkamp doen juist FVD en PVV het goed. Veel mensen zien het als een slechte buurt, maar sociaal ondernemers Kumar en Stephanie Poot vinden het juist de mooiste wijk van Arnhem". 

In het SCP rapport (NRC dinsdag) lijkt veel van zijn verhaal bevestigd te worden, met kansrijke jongeren versus precariaat, bijvoorbeeld.

Als socioloog vind ik het interessant werk dat Josse doet; en het kriebelt ook. Niet vanwege de generalisaties, want daar meldt hij wel disclaimers. Ik vrees dat het meer zit in de postcode-valkuil. Klasseverschillen zie je uiteraard wel terug in villawijken versus sloppen, maar als verklaringsmodel schiet de postcode in mijn ogen tekort. 

Hier worden correlatie en causaliteit gemakkelijk door elkaar gehaald. Hetzelfde geldt voor de oorzaak van het tekort aan betaalbare woningen. In het FD van 3 maart 2023 zegt Josse op de vraag of de bouwplannen van minister De Jonge gaan helpen:  "Ik vrees van niet. Onder de bevolking, ook bij mijzelf, leeft de overtuiging dat de overheid dingen niet meer voor elkaar krijgt. Dat is een sterke voedingsbodem voor onbehagen. De bouw gaat het tempo van asiel-, kennis- en arbeidsmigratie niet bijhouden. Dat eerlijke verhaal durft niemand te vertellen". 

Tja. Daar heb je het gedonder in de glazen.

Hier is kristalhelder redeneren van cruciaal belang. Als je het  -door de partijen van de bovenliggende klasse gestuurde-  afbraakbeleid mbt. de volkshuisvesting buiten beeld plaatst, ga je wellicht inderdaad denken dat je met PVV-achtige leuzen het tekort aan betaalbare huizen kunt verklaren. De partijen met affiniteit met de loon-afhankelijke kiezers laten zien dat het makkelijk anders kan.

Vanavond maar weer eens zien of in Drenthe meer nuances worden getoond. 

Het blijft tenslotte wel een Telegraaf-programma, helaas.

 

 

Uit het Archief: Cultureel DNA

 

Honderd jaar geleden was mijn grootvader kruidenier, toevallig net aan de goede kant van de grens met België, zodat hij tijdens de wereldoorlog (de eerste natuurlijk) in vrede en vrijheid kon handelen. Een kruidenier overigens – voor de millennials onder ons - dreef een soort supermarkt annex webshop maar dan één met een toonbank en zonder zelfbediening.

Hij was ook op de centen, die opa van mij. Hij zal best eens een Vlaamse vluchteling iets toegestopt hebben onder diezelfde toonbank, maar voor het overige: een krent. 

Interessant is nu: was hij op de centen en werd hij daarom kruidenier? Of ging hij beter centen tellen omdat hij nou eenmaal kruidenier was? 

Zo was mijn vader bovenmeester. Eerst was hij gewoon schoolmeester, maar om bovenmeester te kunnen worden trok hij van Rotterdam naar Andijk. Omdat het patriarchaat toen nog heerste trok het hele gezin (pa, ma en 6 kinderen) uiteraard met hem mee. 

Nee. Wat mijn vader in zijn kop had, had hij niet ergens anders zullen we maar zeggen. Mijn broers & zussen en ik zijn erfelijk belast met die eigenzinnigheid. Dat wil zeggen: werd mijn pa eigenzinnig door zijn beroep als schoolmeester, of moet je de koppigheid in je genen hebben om voor de klas te willen staan? In hedendaags wetenschapsjargon, is het nou nature of is het nurture? Zijn het onze genen of is het onze culturele rugzak? 

 

Hier moet ik, sorry daarvoor, een zijsprongetje maken naar de Franse bioloog Jean-Baptiste Lamarck. Hij leefde in de eerste helft van de 19e eeuw, en was een verre voorganger van Darwin. Hij meende op grond van zijn onderzoekingen vast te stellen dat wat wij levende wezens aanleren, opgeslagen wordt in ons DNA (niet dat hij al wist wat dat was, maar u snapt het idee). In de twee eeuwen na deze pionier werd nooit ook maar een snipper bewijs voor deze stelling gevonden. Ik vind het jammer dat hij ongelijk kreeg met zijn “overerven van verworven competenties”.  Dat was een mooi bruggetje tussen nature en nurture geweest. Dilemma opgelost. Nee dus. 

Schoolmeester zijn of kruidenier is dus niet erfelijk. Op de centen zijn hoogstwaarschijnlijk ook niet. Eigenzinnigheid wel.  Zo maken mijn broers en zussen, als het even kan, geen ruzie; omdat onze ooms en tantes dat te veel deden. Dat zou ik nou weer typisch socialisatie noemen, kortweg, opvoeding. 

En dat is dan weer een mooi bruggetje naar mijn laatste punt, onze positie in het gezin.  Dit gaat niet over erfelijkheid maar over familiebanden. Als je, zoals ik, de jongste bent, dan blijf je het kleine broertje. Ook als je – in mijn geval – al bijna 70 wordt, dan is dat nog zo.  

Zo houd ik ontzag voor mijn oudste broer, die inmiddels 86 is. En slikt mijn oudste zus nog steeds vrijwel alles voor zoete koek wat deze zelfde oudste broer te berde brengt; en zo goed als niks van wat ik haar aanraad. Want, ja, jij komt net kijken immers. Dat je niks te melden hebt als je de jongste bent, is typisch zo'n, min of meer maatschappelijk gevormde, aanname. Ik aarzel niet om dat een vorm te noemen van cultureel DNA. 

Column, uitgesproken in Hoorn, in oktober 2019. Deze verscheen eerder -zonder illustraties- op de website van De Engel van Hoorn. De onderste foto's komen uit het familie-archief van de auteur, de bovenste niet; de aldaar afgebeelde personen zijn ook geen familie.

 

 

GELUKKIG, VREEDZAAM EN GROEN 2023

Mogen de zon en de wind voor jullie allemaal (en voor de Vrouwen in Iran en de kinderen in #Ukraine in het bijzonder!) een warm, veilig en vredig 2023 bieden!

Deugen en dichten, of: hoe verzwak je radicaalrechts

Bekende en min of meer populaire tweeps als Ewald Stierepoephater Engelen en Joris Denkjewel de Savornin Lohman denken en roepen dag in dag uit dat de grootste bedreiging van de NL beschaving het zogenaamd Woke-gedachtengoed van D66 of GroenLinks zou zijn.

 

Mij lijken de klanten van Forum voor Democratie, de BBB, JA21 en de PVV veel gevaarlijker.

Wel is het zo dat we het ontzenuwen en neutraliseren van de propaganda van deze radicaalrechtse tinnegieters en rattenvangers nog niet goed onder de knie hebben.
Alles is al geprobeerd, maar ze groeien tegen de klippen op. Volgens de laatste Peilingwijzer staan ze nu samen op 44 Kamerzetels.

Niemand in dat electoraat heeft kennelijk moeite met antidemocratische statements als deze:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

https://twitter.com/Denkjewel/status/1551831762120179712?s=20&t=d7Y5NMh7MdxVONCE_8VIMghttps://twitter.com/Denkjewel/status/1551831762120179712?s=20&t=d7Y5NMh7MdxVONCE_8VIMg

 Of  deze, van Wilders’ held, Viktor Orban.

Laten we het toch maar weer proberen, maar dan niet met de Rede of de Deugd. Gewoon, wat zij doen via het raken van emoties, maar dan beter.

Ik stel voor dat we niet alleen factchecken, maar bij elke antidemokratische oproep de onvolprezen Willem Wilmink *) citeren:

 

 

En altijd als ik een schreeuwer zie

met een alternatief voor de democratie,

denk ik: jouw paradijs, hoeveel ruimte is daar

voor Ben Ali Libi, de goochelaar?

Voor Ben Ali Libi, de kleine schlemiel

Hij ruste in vrede. God hebbe zijn ziel.  

 

 

*)  Het volledige gedicht vindt men o.a. hier: https://www.gedichten.nl/nedermap/gedichten/gedicht/74132.html.
Ben Ali Libi was het pseudoniem van Michel Velleman, die op 2 juli 1943 in Sobibor werd vermoord.

Als egeltjes - zo voorzichtig vrijen de progressieven

 

De media buitelen over elkaar heen om de stappen van GroenLinks en PvdA naar 'An Ever Closer Union' te belichten of van cynisch commentaar te voorzien - zoals op 8 juni de kop bij 1Vandaag:

"Steeds meer twijfel over fusie PvdA en GroenLinks bij eigen kiezers"  Wat een rare kop is, want uit het onderzoek blijkt juist dat de actuele vraag naar de wenselijkheid van een gezamenlijke senaatsfractie de goedkeuring wegdraagt van een grote meerderheid onder kiezers en leden van beide partijen.

In NRC 2 stukken die relevant zijn:  Ad Melkert vindt het 3x niks, maar dat kan liggen aan zijn roots in de PPR (die hij al ingeruild had voor de PvdA voordat GroenLinks ten tonele verscheen) en een mooie column van Tom-Jan Meeus waarin hij zich eigenlijk afvraagt of het geen achterhoedegevecht is geworden.

 

"De kernvraag blijft waarom er op zo’n korte termijn een eerste stap naar fusie moet worden gezet", zegt Chris Aalberts. 

Ik heb meer geduld, en tegelijk een groter gevoel van urgentie:

Het is toch evident dat er een meritocratisch/kapitalistisch paradigma bezig is te sterven en dat het urgent is om daar met mens */* en macht een antwoord op te geven? 

En dat dat wel meer draagvlak vereist dan dat van bijv. BIJ1 & PvdD-achtige getuigenisclubs afzonderlijk?  Wat is daar nou zo ingewikkeld aan? 

 

Meer waardering heb ik voor het historisch onderzoek van Merijn Oudenampsen  op Joop.nl: die laat zien dat de PvdA wel degelijk al tientallen jaren serieus is over de Grenzen aan de Groei.

Een hypothese van Chris Aalberts die wel enig hout snijdt is: "De fusiepartij is dus vooral meer van hetzelfde. Er is niet – zoals in 1990 – zicht op vernieuwing die de fusiepartij sterker maakt dan de bestaande. Dit maakt het onwaarschijnlijk dat de nieuwe partij electoraal succesvoller wordt dan GroenLinks en PvdA nu." 

Ik vermoed dat de Wiardi Beckman Stichting en Bureau de Helling druk bezig zijn en/of gaan met antwoorden op deze stelling die ons verder helpen.

En dan nog on a personal note: hier in Hoorn wordt het bundelen van krachten met de PvdA ook met enige scepsis ontvangen omdat die lokale raadsfractie een onnavolgbare koers (zie hieronder 2 stellingen uit gemeentelijk kieskompas 2022) vaart. Maar daar trekken we geen directe conclusies uit voor de landelijke koers. Het is eerder een incident, een aberratie, dan een representatief gegeven lijkt mij.

 

Held, Wijze of toch Schlemiel - een blik op het vaccindebat

Iets in ons bestaan is altijd tragisch, zeg ik met de boeddhisten.

En een crisis scherpt dat nog eens aan, zeker in een narcistische cultuur als de onze.  De verwende mens is al snel een slachtoffer, zei een facebookvriend vandaag. Wijze woorden en bruikbaar om de polarisatie in het vaccin-debat beter te duiden.

Johan Fretz gaf in het Parool een schrijnende impressie van de effecten daarvan.
 

Ik zie in dat debat minstens drie categorieën aan de antivax-zijde: 

• radicaalrechtse forumaanhangers
• new age magici
• gestaalde voormalig communisten

Die eerste twee hadden altijd al veel gemeen zoals de geschiedenis rond Mellie Uyldert goed laat zien.

Of het nou "Bloed en Bodem" is of de gevleugelde gedachte "Ik voel het zo, dus dat is het natuurlijke, dus is het Waar", de analogie is te treffend (ook Sunny Bergman documenteerde het filmisch):

 

 

 

 

Maar categorie drie was voor mij toch nog een buitenbeentje. Aangezien de CPN-ers hun leer "Wetenschappelijk Socialisme" noemden, zou je een positieve houding naar de wetenschap vermoeden. Hoewel het te verklaren is door het puur instrumenteel benaderen van de academische disciplines, zodat ze bijvoorbeeld uitstekend passen in het complotdenken dat kenmerkend is voor alle drie de antivax-stromingen.
Ik trof er interessante voorbeelden van.

 

 

 

Of een facebookvriend die ooit net als ik het marxisme een warm hart toedroeg:

 

 
  en ook in 1 moeite door Sigrid Kaag aan het Davos-complot rond Schwab koppelde:

 

 

 

 

 

 

Voor mij is het verklaarbaar (de CPN was onder Paul de Groot uniek en systematisch in het geloof aan CIA en Multinational-complotten); niettemin ervaar ik het als tenenkrommend.

Maar aan de kant van de geprikten en geboosterden hoeven we ons ook geen illusies te maken zoals Trujillo in NRC vandaag laat zien:

 Dus laten we nog wat verder reflecteren, hoe de hedendaagse narcistische cultuur ons allemaal tot verwende slachtoffers transformeert.

Daarover graag een volgend keer.

Het peil van Peil - de Omtzigt connectie

 

Een korte kritiek op de "Methode De Hond"

Vandaag, zondag 13 juni "peilt"  Maurice de Hond zogenaamd 27 zetels  voor de afgescheiden en ziek thuis zittende voormalig CDA-volksvertegenwoordiger Pieter Omtzigt.

Interessant om te zien hoe de peiler aan deze aantallen komt - en wat er mis is met zijn methode.

In zijn bericht van vandaag staat een tabel waarin het CDA op 8 zetels gepeild is, met een plaatje eronder waaruit zou blijken dat het CDA zeven zetels verliest.

 

 

 

Dat is valse beeldvorming, want het suggereert een Omtzigt-effect dat voor die partij fataal zou zijn. 

Houd je echter de peiling van vorige week (dus voor de -gelekte- Omtzigt-papers) ernaast, dan zie je het CDA op elf zetels staan. Min drie dus, en niet min zeven zoals Maurice de Hond suggereert. (Die 7 zetels zogenaamd verlies zijn gemeten ten opzichte van de verkiezingen van 17 maart jl.)

De 3 "verloren" zetels lijken te gaan naar de BBB van lientje, naar Wilders en naar Baudet.

 

Dat zijn maar in beperkte mate de fracties die volgens een andere tabel van De Hond zouden profiteren cq verliezen door een zelfstandige lijst Omtzigt: 

 

 

Uit zijn toelichting:

"De percentages zijn als volgt berekend: dit is een optelling van iedereen die aangeeft (vrijwel) zeker 

op deze partij te stemmen plus de helft van dekiezers die zeggen 'de kans is groot'. 18% is gelijk aan 27 à 28 zetels".                Natuurlijk pikken media die 27 zetels op, alsof het een peiling betreft.

Wel toevallig dat het aantal exact gelijk is aan de hypothetische 27 die hij ook in april jl. al publiceerde , al beweert hij de vraag waarop deze nieuwe tabel gebaseerd is, pas gisteren (na het lek!) gesteld te hebben.

 

Elke onderzoeker met een beetje methodologie in de rugzak zal duidelijk maken dat dit wel een superdunne onderbouwing van 27 potentiële zetels is.

Bovendien, als 35% van degenen die 17 maart jl. op de SP stemden nu naar Omtzigt zouden gaan, waarom zien we dan niet 1 zeteltje van het CDA-verlies naar de SP overgaan, en wel 3 zetels uitsluitend naar populistisch rechts?

Daar wil ik dan minstens een verklaring voor zien (hypothetisch mag ook).

Tenslotte -on a personal note- ben ik blij dat slechts een schamele 8% GroenLinksers overwegen op een Omtzigt-lijst te stemmen. Voor wat het waard is.

 

 

Kortom.

't Peil (Pun Intended) van Maurice de Hond's publicaties is mijns inziens niet gestegen.

En zijn reeds twintig jaar oude riedel dat het parlementaire stelsel niet meer bij de boosburger (mijn term) past, wordt niet spontaan weer fris als je er nu het label "Omtzigt" aan kunt hangen.