GELUKKIG, VREEDZAAM EN GROEN 2023

Mogen de zon en de wind voor jullie allemaal (en voor de Vrouwen in Iran en de kinderen in #Ukraine in het bijzonder!) een warm, veilig en vredig 2023 bieden!

Kinderen van Buchenwald II

(Vervolg)

Het is overigens de eerste dag dat het niet bloedheet is.
Door de kale grindvlakte waar ooit de barakken stonden waait een gure, vochtige wind, ik moet zelfs voor het eerst die tocht, een jasje aantrekken. Eigenlijk heb ik het meest tragische en aangrijpende van die dag dan al achter de rug.

Voordat ik het poortgebouw nader, loop ik op het vlakkere gedeelte van de heuvel langs een soort dijkje. Blijkt een talud voor een spoorrail geweest te zijn, waaraan door dwangarbeiders gewerkt is. Hier werd het gevangenen-transport effectief en efficiënt, zoals gebruikelijk, georganiseerd.

. 

foto is van deze site

Er is hier een bijzonder monument opgericht, waarvan ik vooraf geen weet had. Langs het dijklichaam zijn natuurstenen neergelegd. Op het oog een wat ongeordende verzameling, maar als ik dichterbij kom blijken er namen op te staan. Namen van kinderen. Poolse pubers. Tsjechische peuters. Duitse scholieren. Kinderen die ooit een toekomst hadden. Omgebracht. Van het leven beroofd. Uitgehongerd. Aan hun lot overgelaten.

Bij het zien van hun namen op de stenen breekt er iets en de tranen druppelen traag van mijn wangen op mijn borst en op de grond. De ultieme tragische en niet te bevatten ondergang van medemenselijkheid.

De diepe ontroerende droefheid kan alleen verklankt worden door de meester van het gevoel, het gevoel van wat hier verloren, nee verwoest is, Jacques Brel, Fils de Caesar, Fils de rien..

Ernst van Altena vertaalde dit prachtige lied. Jenny Arean zong het

Kinderen van ......

Kinderen van meerderen 

Of van minderen 

Kinderen zijn altijd 

Zomaar kinderen 

Kinderen van ouders Arm of rijk 

Kinderen zijn Allemaal gelijk   

Eender beklag 

En eendere zuchten 

Eendere kluchten 

En eendere lach 

Kinderen van ouders  Arm of rijk

Kinderen zijn  Allemaal gelijk 

   

En pas daarna  Jaren daarna    

Kinderen zijn altijd  Altijd koning  

In goudpaleis  Of burgerwoning  

In villadorp of krottenwijk  

Heeft ieder kind z'n keizerrijk    

Een kiezelsteen  

Een vogelveertje  

Een teddybeertje  

Een winterpeen  

In villadorp of krottenwijk  

Heeft ieder kind z'n keizerrijk    

En pas daarna  Jaren daarna    

Kinderen van Fransen of Hongaren  

Kinderen zijn altijd tovenaren  

Kinderen, gewenst of ongewenst  

Ze zijn als dichters onbegrensd  

Ze zijn een volk van grijze wijzen  

Maken hun reizen per schapewolk  

Kinderen, gewenst of ongewenst  

Ze zijn als dichters onbegrensd    

En pas daarna  Jaren daarna    

Kinderen van meerderen  Of van minderen  

Kinderen zijn altijd zo maar kinderen  

Kinderen van ouders, arm of rijk  

Kinderen zijn allemaal gelijk  

Eender beklag en eendere zuchten  

Eendere kluchten en eendere lach  

Kinderen van ouders, arm of rijk  

Kinderen zijn allemaal gelijk

VrijLinks, het kind en het onderwijs

Deel 4 in de serie over de strijd om de ziel van de Europese democratie

In de debatten over de (nationale) identiteit, de intersectionaliteit en de democratische grondrechten had ik gisteren een interessante aanvaring met enkele hoofdrolspelers van Vrij Links.
Dat is niet erg. Helderheid en verscheidenheid brengen de zaak van de grondrechten en de vooruitgang verder.
Zelf maakte ik op twitter een nogal slordige aanmerking op een interview van Marieke Hoogwout met twee landgenoten die de islam verlaten hebben.

Dat had ik beter niet kunnen doen. Waar de aanhangers van Vrij Links het individu stellen tegenover het groepsdenken, was ik voor enkele twitteraars ineens geen tweep meer, maar een regressief-GroenLinkser. Iemand uit een -verwerpelijke- categorie. "For the sake of argument" ga ik niet verder in die pot roeren. Het ging mij om de volgende passage in het interview:
"Ik ben tegen élk bijzonder onderwijs. Omdat ook op andere bijzondere scholen kinderen hoe dan ook op een bepaalde manier beperkt worden – misschien minder opzichtig, misschien met een vriendelijker masker".
(Citaat uit het interview). En het bijbehorende voorstel:

"Bijzonder onderwijs zou ter discussie moeten staan. De overheid moet de rechten van elk kind borgen om zich vrij te kunnen ontwikkelen,en niet geïsoleerd op te groeien. Alle kinderen in Nederland hebben gelijke rechten en vrijheden; de lat moet niet ‘lager’ liggen voor kinderen in (streng-)religieuze gemeenschappen. De ouders kunnen in de opvoeding thuis hun religieuze waarden meegeven".
Wat ik had moeten aanmerken is dat ik dit een slordige wijze van denken vind en een zwak gefundeerd idee. Dan hadden we wellicht een normaal gesprek gehad.

 Eerder heb ik een uitvoerige beschouwing gegeven over de vrijheid van onderwijs conform artikel 23 Grondwet. Marieke Hoogwout zegt nu dat ik daarin het kind over het hoofd zie.

Welnu, ik ben socioloog, geen docent of pedagoog-didacticus.

 In die hoedanigheid heb ik wel een mening over waar kinderen het best tot hun recht komen.  Toen ik met de specialisatie onderwijs-sociologie begon was ik een fan van "Het Verborgen talent" van Van Heek. Ik vond het ontroerend dat zoveel kinderen niet waar konden maken wat ze in huis hadden, maar dat daar dus oplossingen voor waren!         

En ik ben een groot voorstander van openbaar onderwijs, omdat dat ontmoeting borgt en een lerende omgeving faciliteert voor kinderen uit uiteenlopende achtergronden en levens-beschouwingen. Mijn meest elementaire en essentiële bezwaar tegen wijziging of afschaffing van artikel 23 en de vrijheid van onderwijs is dan ook dat het een einde maakt aan het openbaar onderwijs. Wie ook maar enigszins de voorgeschiedenis van de pacificatie van 100 jaar geleden kent, zal dat met mij eens zijn.
Geen kind wordt beter van zo'n systeemwijziging, je lost er de segregatie niet mee op en het heropenen van de schoolstrijd kost energie die een betere zaak waardig is.

Vrijheid van Onderwijs afschaffen? Denk na!

DE VERZUILING VOORBIJ - EVENALS DE SCHOOLSTRIJD

Staat de vrijheid van onderwijs onder druk? Als we historicus en Amsterdams lijsttrekker Rutger Groot Wassink mogen geloven is dat de bedoeling.
Hij kreeg een passage in het landelijk verkiezingsprogramma van GroenLinks voor elkaar die in mijn ogen de geschiedenis dunnetjes wil overdoen. De Linker Wang besteedde er een paar maanden geleden een conferentie aan, waar Siebren Miedema (afb)  een wijze, maar ook radicale inbreng had. http://www.linkerwang.nl/CMS/wp-content/uploads/2017/09/DLW-oktober-nr.4_2017-10.pdf
 

Allereerst spreek ik mijn waardering uit voor zijn poging om licht te werpen op een herziening van artikel 23 Grondwet. Minder gelukkig ben ik met de door Miedema voorgestelde oplossing. De streefrichting en de strekking van zijn ideaalbeeld (om niet te zeggen “Utopie”) kan ik nog wel delen, althans begrijpen en respecteren.

Ik zie echter niet hoe zijn “… ideaal (…) om elke school binnen een monistisch stelsel een unieke school-in-context te laten zijn” ons ook in praktische zin “voorbij het duale stelsel” zou kunnen leiden. Om het maar boud te zeggen: deze oplossing leidt in mijn ogen tot het tegendeel van de congresuitspraak, namelijk afschaffing van het openbaar onderwijs, al zegt Miedema dat niet met zoveel woorden. Of, met andere woorden, van de regen in de drup.

HAMVRAAG

Maar welk probleem lost een herziening van artikel 23 eigenlijk op?
 

Christian Jongeneel zegt over het oorspronkelijke amendement van Groot Wassink cs (afb) op zijn blog van 18 december 2016 het volgende:

“Het is een behoefte aan monocultuur waar ik weinig mee heb. Wat mij betreft financiert de overheid deugdelijk onderwijs, ongeacht de grondslag. Die blindheid voor religieuze achtergrond is de pluriforme Nederlandse invulling van de scheiding tussen kerk en staat. De overheid dwingt geen secularisme af, maar geeft zoveel mogelijk ruimte aan haar burgers. Dat is geen vrijheid die “niet van deze tijd” is. Het is de kern van een open visie op de multiculturele samenleving die haaks staat op de confronterende Franse toon.”

Hij beschouwt de congresuitspraak als een bedrijfsongeval; en daar kan ik hem geen ongelijk in geven.  http://www.christianjongeneel.nl/2016/12/groenlinks-relifobie/  

Er bestaan immers al bekostigingsvoorwaarden en deugdelijkheidseisen aan alle scholen gelijkelijk (openbaar en bijzonder “op dezelfde voet”). Die kunnen ook binnen de bestaande grondwettelijke kaders behoorlijk opgerekt worden. Herziening van artikel 23 is in die zin een paardenmiddel (en ook nog eens overbodig).

Zo kunnen we ook nu al afdwingen dat strenge Islamitische- of PC-scholen LGBT-leraren niet discrimineren.

Anderzijds zijn ook nu al openbare scholen veelvormig in pedagogisch-didactisch opzicht: sinds jaar en dag bestaan er openbare Montessorischolen, Dalton- en Freinetscholen. Dat bestond al decennia en is niet pas mogelijk sinds het bestuur van gemeenten is overgeheveld naar publiekrechtelijk geregelde stichtingen. Dus openbaar onderwijs als grauwe staatspedagogische eenheidsworst of als kil-neutraal vluchtheuvelonderwijs is altijd al een karikatuur geweest. .

 VOORBIJ VERZUILING

De crux van mijn bezwaar tegen Miedema’s betoog schuilt echter in de volgende passage:

“Met het oog op deze ontwikkeling (van integraal gemeentelijk- naar stichtingsbestuur, jg) binnen het openbaar onderwijs zou ik niet, zoals in het GroenLinks amendement, willen pleiten voor algemeen openbaar onderwijs, maar lijkt het me logischer de verdere verbijzondering van ons stelsel als uitgangspunt te nemen”.

Jongeneel lijkt in de aangehaalde weblogdiscussie geneigd tot dezelfde principekeuze. (“Als je het me principieel vraagt, vind ik eigenlijk dat al het onderwijs bijzonder zou moeten zijn. Dat komt omdat ik niet geloof in waardenvrij onderwijs.”).

Natuurlijk bestaat er geen waardenvrij onderwijs. Niet voor niks schrijft de nieuwe coalitie in het regeerakkoord dat de kerndoelen worden bijgesteld. Die gelden als centrale waarden voor alle scholen, van welke denominatie ook.

Maar mijn keuze wat betreft verbijzondering van alle scholen is een andere, namelijk om tussen de Scylla van Groot Wassink cs (afschaffen bijzonder onderwijs) en de Charybdis van Miedema en Jongeneel (afschaffen openbaar onderwijs) door te zeilen. Ruim drie decennia geleden deed ik daartoe een voorstel op het programcongres van de CPN, dat werd aangenomen. Het luidt als volgt:

SCHOOLSTRIJD VOORBIJ

Welnu, de eerste twee punten zijn behoorlijk gevorderd. Het laatste helaas niet, maar dat kan veranderen als er een kwalitatief goede en algemeen toegankelijke samenwerkingsconstructie wordt gevonden voor de laatste school in dorp of wijk.

Als we nu ook nog de afrekencultuur (die voortkomt uit Lumpsum en Deregulering) kunnen ombuigen naar meer zelfsturing voor de scholen en vertrouwen in hun professionaliteit en effectiviteit, dan komen we een eind.

Wat dat betreft eens met Miedema: “Onderwijsvrijheid impliceert namelijk per definitie ook het publiekelijk willen afleggen van maatschappelijke verantwoordelijkheid”, mits een en ander zodanig vorm krijgt dat lerar(ess)en met hun kerntaken bezig kunnen zijn in plaats van dagen lang formulieren en dossiers vullen.

Mijns inziens zijn er tekenen dat het de goede kant op kan gaan. Het nieuwe regeerakkoord biedt daartoe ruimte, evenals de stellingname van de GroenLinks fractie van 22 december 2016 https://groenlinks.nl/nieuws/vier-vragen-over-herziening-vrijheid-van-onderwijs en het verse akkoord van GroenLinks met SP en PvdA van 31 oktober 2017 (verlaging werkdruk) https://www.sp.nl/sites/default/files/gezamenlijk_voorstel_sp_pvda_groenlinks.pdf.

Tenslotte  verwacht ik dat ook de soep van de secularisatie op de middellange termijn niet zo heet gegeten wordt. De mens is immers ongeneeslijk spiritueel en  de maatschappij tendeert naar een open netwerksamenleving. Daarin zal de vrijheid van onderwijs verbeteren waardoor de mal van artikel 23 vanzelf weg erodeert. Dat dat nog decennia duurt vind ik niet erg. We zijn creatief genoeg om het zelf op te lossen zonder de schoolstrijd van 100 jaar geleden nog eens over te doen.

Over het spontaan eroderen van artikel 23 - meedenken  met Miedema

Op een eerdere versie van dit blog ontving ik desgevraagd commentaar van Siebren Miedema, hij merkt het volgende op: 

Beste Johan,

Ik heb jouw reactie met interesse gelezen. Daarvoor dank.

Dat ik het openbaar onderwijs niet om zeep wil helpen, mag ook blijken uit de zeer positieve reacties die ik kreeg op een verhaal van gelijke strekking dat ik hield bij de expertmeeting van VOS/ABB op 21 maart j.l. in Woerden in het kader van het toekomstconcept SCHOOL!GIDS. De kopstukken van het openbaar onderwijs waren overtuigd van mijn bedoeling om elke school in context alle mogelijkheden te bieden om zich in den brede te positioneren en dat samen als dragers en vragers. Ze vonden ook dat mijn ideeën goed sporen met hetgeen met het concept SCHOOL! nagestreefd wordt. Ik heb het dus over de brede pedagogische vormgeving van scholen. Scholen  die ook bereid zijn kond te doen van wat ze willen, doen en wat de invloeden zijn van wat geoogd wordt.

Van zeer veel – onverdachte - kanten kreeg ik de opmerking: “Waarom is dit niet veel eerder zo aangepakt? Dit is heel duidelijk, praktisch en uitvoerbaar.” Mijn antwoord daarop luidde en luidt: “Omdat er te veel groeps- en bestuursbelangen waren en zijn en men het pedagogische doel van de school niet tot uitgangspunt neemt”. Dat laatste is mijn inzet en die wordt meestal zeer goed begrepen.

Link naar zijn site: http://www.siebrenmiedema.com/

---

       

De wet van behoud van ellende

Het dorp Blokker ging dertig jaar geleden op in de gemeente Hoorn. Er is daar al tien jaar gedoe over een jeugdhonk dat er maar niet komt. En uiteraard hangt de jeugd ook daar.
Nu biedt de gemeente de dorpelingen met de beste bedoelingen een training aan: “Omgaan met hangjongeren”. De dorpsbewoners boos, want niet zij, maar de jeugd moet opgevoed cq opgevangen worden. Ja, zegt de wethouder, maar ik heb al 10 locaties voor een jeugdhonk voorgesteld en die zijn één voor één afgeschoten omdat niemand zo’n honk “in zijn achtertuin” wil hebben.
Leiderschap tonen in zo'n situatie van totale vervreemding is kennelijk minder simpel dan we allemaal denken....

Opa en Oma kappen ermee

"Belang kosten kinderopvang beperkt", kopt NOS-teletekst vanochtend. Curieus toch, die opgewarmde prak, terwijl we al 25 jaar praten over professionele voorzieningen. Een sluitende aanpak van kinderopvang laat hier te lande nog steeds op zich wachten. Nu heeft het Sociaal Cultureel Planbureau weer drie jaar oude gegevens door de statistische gehaktmolen gehaald. Ik citeer het SCP zelf: "Uit de analyses, gebaseerd op de situatie in 2004 (dus vóór de Wet kinderopvang) blijkt dat de gezinssituatie en het loon van de moeders een grote rol spelen bij de beslissingen over werk en kinderopvang. De invloed van kosten en aanbod van kinderopvang is klein. Opvattingen, normen en waarden zijn veel belangrijker."

Ondertussen worden de wachtlijsten voor Buiten- Tussen- en Na-schoolse opvang langer en langer. Dit vloeit voort uit de vrijblijvende paarse verplichting die Van Aartsen en Bos vorig jaar bedachten: laat de scholen voor opvang zorgen, zonder erbij te vertellen hoe dan. En zo gaat het al jaren. Alle betrokken partijen wijzen naar elkaar. Wie maakt er nu eens een echt Deltaplan? Ik voorspel dat de personeelstekorten in Onderwijs en Zorg onbeheersbaar zullen blijken als zo'n deltaplan en dito investering van overheid, werkgevers en belanghebbenden uitblijft.